Dün “Güzel Olana Yer Açmak” çalışmamızın kapanış buluşması vardı ve bu konuyu orada da konuştuk:
Neden olumsuza bu kadar odaklıyız?
Neden çevremizdeki, dünyadaki, kendimizdeki güzellikleri görmekte bu kadar zorlanıyoruz?
Bunun en temelde iki sebebi olduğunu düşünüyorum ve bunları sizlerle de paylaşmak istiyorum. Siz de düşünce ve yorumlarınızı paylaşmaktan lütfen çekinmeyin.
Evrimin Rolü
Birincisi evrim.
Atalarımız doğada, ormanda, mağaralarda yaşarken “Şurada rahatça kuşu, böceği, çiçeği seyredeyim” diyemezdi. Hep tetikte olmaları gerekiyordu. Bir yırtıcıya karşı, bir doğa olayına karşı. Çevrelerindeki tehlikeleri fark etmek, onlara zamanında tepki verebilmek hayatta kalmaları için önemliydi.
Bugün de beynimiz olası tehditlere karşı duyarlı. Amigdala da dahil olmak üzere beynimizin farklı bölgeleri, tehlikeleri değerlendirmede ve stres tepkilerinin oluşmasında birlikte çalışıyor.
Yani stresin hayatta kalmayla ilgili bir işlevi var.
Olumsuz olana daha fazla dikkat verme eğilimimizin evrimsel bir yönü olduğunu söyleyebiliriz.
Doğal olarak.
İnsan olmaktan gelen.
Ama burada ilginç bir şey var.
Atalarımızın hayatta tutmaya çalıştıkları şey bedenleri, canlarıydı. Tehlikeleri fark etmek, hayatta kalmak için önemliydi.
Bugün ise yalnızca bedenimizi korumaya çalışmıyoruz. Evet, şiddetin ve açgözlülüğün hâkim olduğu dünyada hâlâ bedenimizi, hatta zihinsel sağlığımızı da korumaya çalışıyoruz. Ama bir de kendimizle ilgili oluşturduğumuz, inandığımız, yıllardır besleyip büyüttüğümüz bir “ben” var. Bir kimlik, bir persona.
Biz onun da hayatta kalmasını istiyoruz!
Birinin bizi sevmemesi, eleştirmesi, terk etmesi, başarısız olmamız... Bunlar fiziksel varlığımızı tehdit etmiyor belki ama kendimizle ilgili inandığımız o kişiyi tehdit ediyor.
Bir zamanlar ormanda tehlike arayan gözlerimiz, şimdi bir de ilişkilerimizde, işlerimizde, başkalarının sözlerinde ve davranışlarında kendi benliğimize yönelik tehditleri arıyor.
Ve sürekli tetikteyiz.
Peki bu “ben” dediğimiz, korumaya çalıştığımız şey ne?
Ben, ben, ben!
Doğu öğretilerinde “ben”i yanlış anlamakla ilgili bir kavram var: Asmita.
Yoga öğretisine göre beş kleshadan biri bu. Kleshalar, acıya ve ıstıraba yol açan, size bu yazı boyunca açıklayacağım beş temel yanılgı ya da zihinsel sıkıntı kaynağı olarak anlatılıyor.
Aslında bu yanılgıların kökeninde cehalet var.
Neye karşı cahil?
Hakikate.
Buna avidya diyor Patanjali, Yoga Sutraları’nda.
“Manevi cehalet” ya da “hakikati yanlış anlama” diyebiliriz.
Bu, kitap okumakla, belgesel izlemekle, ordinaryüs profesör olmakla giderilecek bir cehalet değil.
Peki bu tür bir cehaletin ve kendini yanlış anlamanın yaşamda güzel olan şeyleri görememekle nasıl bir ilgisi var?
Yarattığımız benliği korumak
Yoga öğretisine göre insanın hakikati kavraması ve zihinsel özgürlüğe kavuşması için kendisi sandığı, BEN dediği şeyle özdeşleştiğini, ona tutunmanın getirdiği ıstırabı ve her şeyin geçiciliğini fark etmesi gerekiyor.
Çünkü insan bu “ben”e inandığı sürece, onu, yani “ben” dediği şeyi devam ettirmesi gerekiyor.
Onun sürekli olarak sevilmesi, onaylanması, değer görmesi, başarılı olması gerekiyor.
O yüzden hayat boyu ya bir ilişkinin bitmesinden, ya bir grup tarafından sevilmemekten ya da bir işi yeterince iyi yapamamaktan ve kaybetmekten korkuyor.
Çünkü tüm bu örnekler varlığına inandığı o “ben”in dağılma riskini doğuruyor.
O yüzden de;
O “ben”in sürekli başarılı olması gerektiğine inandıysa başarısızlıktan korkuyor.
“Ben sevilen bir insanım” derse birinin onu sevmemesinden korkuyor.
“Ben çok iyi bir yoga eğitmeniyim” derse bir dersin kötü geçmesinden, bir öğrencisinin memnun kalmamasından korkabiliyor.
“Ben güçlüyüm, her şeyle baş ederim” derse yardıma ihtiyaç duymaktan, güçsüz görünmekten korkuyor.
Bir de bütün bunların tersini düşünün.
“Ben yetersizim” diye inanıyorsa, karşısına çıkan fırsatları bile kendisi için tehdit olarak görebiliyor.
Çünkü bu kez de yıllardır inandığı “ben” fikri ve hikâyesi sarsılacak.
İşte asmita, yoga felsefesinde bu yanlış özdeşleşmeyle ilgili.
Düşüncelerimiz, bedenimiz, duygularımız, rollerimiz değişip dururken, biz bunları değişmeyen bir “ben” olarak kabul ediyoruz.
Ve sonra bu “ben”i korumak için uğraşıyoruz.
İşte bir de bu yüzden olumsuza bu kadar odaklandığımızı düşünüyorum.
Çünkü zihnimiz yalnızca gerçek tehlikeleri değil, kendimiz hakkında inandığımız kişinin varlığını tehdit edebilecek her şeyi de araştırıyor.
Beni sevmiyor mu? Beni yeterince önemsemiyor mu? Başarısız mı oldum? Yanlış bir şey mi söyledim? Ya beni terk ederse? Ya yeterince iyi değilsem?
Bir yandan da, bütün bunlarla meşgulken hayatın içinde güzel olanı görmek zorlaşıyor.
Çünkü sürekli korunması gereken bir “ben” varsa, sürekli olarak onu tehdit eden bir şeyler de olabilir.
Ve biz yaşamı deneyimlemek yerine, kendimizle ilgili yarattığımız hikâyeyi korumakla uğraşıyoruz.
İstiyorum, istemiyorum
O nedenle de sürekli bir şeyler istiyoruz.
Raga.
Ya da bir şeyleri istemiyoruz.
Dvesha.
Sevilmek istiyoruz, reddedilmek istemiyoruz. Başarılı olmak istiyoruz, başarısız olmak istemiyoruz. Genç kalmak istiyoruz, yaşlanmak istemiyoruz.
Bir de en derinde ölüm korkusu var: Abhinivesha.
Yok olmaktan korkuyoruz.
Wellness, longevity, botokslar, detokslar...
Bunların pek çoğunun altında bu korkular yok mu sizce de?
Daha güzel, daha çekici, daha genç olmayı istiyoruz. Yaşlanmak istemiyoruz. Ölmek istemiyoruz.
Elbette bunların hepsi korkudan kaynaklanmıyor. İnsan kendisiyle ve bedeniyle kurduğu şefkatli ilişkiden, merakından, sağlığını desteklemek istediği için de bu uygulamalara yönelebilir.
Ama kendimize şunu sormaya değmez mi?
Bunu kendime iyi bakmak için mi yapıyorum, yoksa kalıcı bir “ben” yaratmak için mi?
İşte beş klesha böylece tamamlanıyor: Avidya (hakikati yanlış anlama), Asmita (benlikle özdeşleşme), Raga (bağlanma), Dvesha (kaçınma) ve Abhinivesha (hayata tutunma, ölüm korkusu).
Ve bunların kökeninde avidya bulunuyor.
Peki kendimiz hakkında yarattığımız bu hikâyeleri nasıl fark edeceğiz? Onların gerçekliğini nasıl sorgulayacağız?
Bir sonraki yazımda yoga öğretisinin bu sorulara nasıl yaklaştığından ve bu satırları yazarken aklıma gelen çok sevdiğim bir mantradan bahsetmek istiyorum.
O zamana kadar siz de biraz kendinize bakmak ister misiniz?
Sizin “ben”iniz nasıl biri? Nasıl bir hikâyesi var? Ve o “ben”i tehdit eden nelerden korkuyorsunuz?
Sevgilerimle,
Müge
Bedenle Çalışmak ilk Adım : Yaklaşan Çalışmalarım
🌞 26–30 Ekim | Sonbahar Sabahları: Sakinleş, Merkezlen, Canlan
5 Gün · Her Sabah 30 Dakika · Çevrimiçi · Ücretsiz
Somatik hareket, yoga ve nefes pratikleriyle güne daha sakin, merkezlenmiş ve canlı başlamak için beş sabah buluşuyoruz.
🍂 27 Ekim | Sonbaharda Ayurveda: Vata’yı Dengelemek, Mevsimle Uyumlanmak
Çevrimiçi Atölye · Ücretsiz
Ayurveda’nın temel ilkelerini, sonbaharın Vata ile ilişkisini ve bu mevsimde kendimizi destekleyebileceğimiz beslenme ve yaşam önerilerini keşfedeceğiz.
🌱 3–26 Kasım | Sakin Sabahlar: Somatik Hareket, Yoga ve Nefes Pratikleri
4 Hafta · Haftada 2 Sabah · 30 Dakika · Çevrimiçi
Sinir sistemi düzenlenmesini destekleyen kısa ve düzenli pratiklerle kendimize iyi gelen bir sabah ritmi oluşturacağız.
💛 5 Kasım | Ücretsiz Somatik Yoga Topluluk Buluşması
Çevrimiçi · Akşam · Ücretsiz
Somatik yoga ile tanışmak, bedeni nazik hareketlerle keşfetmek, kendimize biraz zaman ayırmak ve paylaşmak için buluşuyoruz. Daha önce yoga yapmış olmanız gerekmiyor.
Bilgi ve kayıt formu – Müge Erkan
🍁 9–17 Kasım | Ayurvedik Mevsimsel Detoks
9 Günlük Program
Ayurveda’nın mevsimsel beslenme ve yaşam önerilerinden ilham alarak günlük alışkanlıklarımızı gözden geçireceğimiz ve kendimize bakım vermeye odaklanacağımız bir program.
🧘 11 Kasım’dan İtibaren | Kendinle Bağlantı İçin Somatik Yoga
Çevrimiçi · Akşam Grup Dersleri
Bedensel farkındalığımızı geliştirmek, gerginliği hafifletmek ve kendimizle bağlantımızı güçlendirmek için düzenli Somatik Yoga derslerimizde buluşuyoruz.
Bilgi ve kayıt formu – Müge Erkan
Birlikte olmayı çok isterim! 💛

